กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีภาษาไทยEnglish

การฟื้นฟูพื้นที่ดินเค็ม

พิมพ์ PDF

    เกลือหินฟอสเฟตเป็นวัตถุดิบพื้นฐานในการผลิตเกลือบริสุทธิ์เพื่อใช้ใน อุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์ เช่น สารเคมีทำความสะอาด คลอรีนและกระดาษ ในอดีตเทคโนโลยีการผลิตเกลือบริสุทธิ์ใช้วิธีสูบน้ำเค็มจากชั้นเกลือหิน ฟอสเฟตใต้พื้นพิภพ ซึ่งอยู่ใต้พื้นดินประมาณ 400เมตร เข้าสู่แปลงนาตากเกลือเช่นเดียวกับการตากเกลือทะเล ก่อให้เกิดปัญหาคือ ดินเค็ม เนื่องจากการสะสมของตะกอนเกลือตกค้างบนพื้นดินแปลงตากเป็นเวลาหลายสิบปี พื้นที่แปลงตากมีระดับความเค็มมากกว่าน้ำทะเล จนไม่สามารถใช้ประโยชน์ทางการเกษตรได้ และอาจไหลซึมไปสู่พื้นที่โดยรอบ หากไม่มีการฟื้นฟูพื้นที่แปลงตากเกลือดังกล่าว
    ในปี พ.ศ.2545 บริษัทเกลือพิมาย จำกัด ขอความร่วมมือจากศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ(ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช) ให้เป็นที่ปรึกษาในการฟื้นฟูพื้นที่ดินเค็มของบริษัทที่เกิดจากการผลิตเกลือ แบบแปลงนาตากนานกว่า 30 ปี ถึงแม้บริษัทฯ ยกเลิกการผลิตเกลือแบบแปลงนาตากมา 20 ปี และพยายามฟื้นฟูพื้นที่ดินเค็มโดยปลูกต้นไม้และหญ้า ตั้งแต่ปี พ.ศ.2541-2545 แต่ไม่สามารถฟื้นฟูสภาพดินเค็มได้สำเร็จ
    ดร.เฉลิมพล เกิดมณี และคณะนักวิจัยไบโอเทค ร่วมกับ บริษัท เกลือพิมาย จำกัด จัดทำโครงการร่วมทดลองวิจัยการฟื้นฟูพื้นที่ดินเค็ม โดยการปลูกไม้ยืนต้นทนเค็มที่ผ่านการคัดเลือกลงบนพื้นที่ดินเค็มเหมืองเกลือ เก่า 50 ไร่ ทดลองพัฒนาวิธีปลูกข้าว และพัฒนาพันธุ์ข้าวทนเค็มบนพื้นที่โครงการ 5 ไร่ จากการดำเนินโครงการฯ โดยปลูกต้นไม้ทนเค็มบนพื้นที่โครงการซึ่งมีค่าระดับความเค็มก่อนการ ฟื้นฟูกว่า 4 % เกลือ ภายหลังการทดลอง 3 ปี ระดับความเค็มลดลงเหลือประมาณ ไม่เกิน 1 % เกลือ ซึ่งเป็นระดับที่ทำการเกษตรได้
    โครงการฯ ได้พัฒนาวิธีการปลูกข้าวบนพื้นที่ดินเค็มที่ระดับความเค็มเริ่มต้นต่ำกว่า 1.5 % เกลือ ได้ผลผลิต 350 กิโลกรัมต่อไร่ ในขณะที่การปลูกแบบวิธีดั้งเดิมไม่ให้ผลผลิต และพื้นที่ดินเค็มที่ผ่านการปลูกข้าวทนเค็มเป็นระยะเวลา 2 ฤดูปลูก มีระดับความเค็มลดลงจาก 1.5 % เกลือ มาอยู่ที่ระดับ 0.8 % เกลือ นอกจากนี้ โครงการ ฯ ได้วิจัยทดสอบพันธุ์ข้าวจากงานวิจัยร่วมระหว่างห้องปฏิบัติการสรีรวิทยาและ ชีวเคมีด้านพืช ไบโอเทค และศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี พบว่าข้าวหอมทนเค็มสายพันธุ์แท้รุ่นที่ 4 ที่พัฒนาจากพันธุ์ข้าวหอมจันทร์ทนเค็มผสมกับข้าวขาวดอกมะลิ 105 มีศักยภาพสูงในการเจริญเติบโตและให้ผลผลิตบนพื้นที่ดินเค็ม ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาระบบเกษตรและการสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรบน พื้นที่ดินเค็ม
    ปัจจุบัน บริษัทฯ สามารถฟื้นฟูพื้นที่ดินเค็มเหมืองเกลือเก่าบนพื้นที่ 50 ไร่ ให้กลับมาปลูกไม้ยืนต้นทนเค็มและข้าวทนเค็มได้และได้รับคัดเลือกให้เป็นสถาน ประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่นประจำปี พ.ศ.2549 (EIA Monitoring Awards) ประเภทเหมืองแร่ นับเป็นบริษัทประเภทเหมืองแร่บริษัทเดียวที่ได้รับรางวัลตลอด 9 ปีที่มีการมอบรางวัล

ชื่อผู้ผลิตผลงาน :
ดร.เฉลิมพล เกิดมณี และคณะนักวิจัยไบโอเทค ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
บริษัทเกลือพิมาย จำกัด

 

 
หน่วยงานในสังกัดกระทรวง
สำนักงานรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวง กรมวิทยาศาสตร์บริการ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ(องค์การมหาชน) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน) สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน(องค์การมหาชน) สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร(องค์การมหาชน) สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน) สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์(องค์การมหาชน)

กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.)
เป็นหน่วยงานของรัฐที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม สร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไร
หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆ ที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ปัญหาดังกล่าวโดยเร็วที่สุดต่อไป