กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีภาษาไทยEnglish
หน้าหลัก ผลงานเด่นกระทรวง ผลงานเด่น สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่ง โครงการพัฒนาเพิ่มคุณค่าผ้าฝ้ายศิลปาชีพด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

โครงการพัฒนาเพิ่มคุณค่าผ้าฝ้ายศิลปาชีพด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

พิมพ์ PDF

         โครงการวิจัยที่เกิดขึ้นโดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ  สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีแห่งชาติ ภายใต้การสนับสนุนของศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อพัฒนาคุณภาพผ้าฝ้ายผ้าไหมของไทยให้มีคุณสมบัติพิเศษเพิ่มขึ้น  โดยผ้าที่ใช้ในการทดลองทั้งหมดเป็นผ้าจากมูลนิธิศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์พระบรมราชินีนาถ  ซึ่งในโครงการนี้ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติได้ทำการพัฒนาคุณสมบัติผ้าฝ้ายผ้าไหมศิลปาชีพ โดยแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ดังนี้

ส่วนที่ 1 โครงการพัฒนาเพิ่มคุณค่าผ้าฝ้ายศิลปาชีพด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

1.  ผ้าฝ้ายที่ตกแต่งสำเร็จด้วยแคปซูลสมบัติพิเศษกลิ่นหอม

    เทคโนโลยีนาโนในปัจจุบันได้พัฒนาจนเกิดองค์ความรู้หลายประการ หนึ่งในนั้นคือเทคนิคการห่อหุ้มแคปซูล (encapsulation) กล่าวคือสามารถผลิตแคปซูลระดับนาโนเมตรโดยบรรจุสารหอมระเหยไว้ภายใน และนำแคปซูลนาโนเหล่านั้นมาเคลือบ แทรกอยู่ในเส้นใยสิ่งทอ ซึ่งสารหอมระเหยที่บรรจุภายใน              จะเป็นสารสกัดประเภทน้ำมันหอมจากพืชชนิดต่าง ๆ เช่น ลาเวนเดอร์ โรสแมรี่ มะนาว เป็นต้น ส่งผลให้ผู้ที่ได้สูดกลิ่นเข้าไปเกิดความผ่อนคลาย ซึ่งแคปซูลดังกล่าวจะปลดปล่อยสารหอมระเหยเมื่อโดนสัมผัส       หรือกดทับ ซึ่งโครงการนี้ได้นำผ้าที่พัฒนาคุณสมบัติแล้วนำมาตัดเย็บเป็นต้นแบบของเครื่องนอน

2.  ผ้าฝ้ายคุณสมบัติต้านแบคทีเรีย

สิ่งทอทั่วไปเมื่อผลิตเป็นเสื้อผ้าและนำมาใช้สวมใส่นั้นจะเป็นแหล่งกำเนิดของเชื้อโรคอันเกิดจากแบคทีเรีย เนื่องจากคราบเหงื่อไคลที่หมักหมมฝังในเนื้อผ้า จะเป็นแหล่งอาหารชั้นดีให้แบคทีเรีย ยิ่งสภาวะอุณหภูมิและความชื้นแถบเมืองร้อนยิ่งทำให้แบคทีเรียเร่งการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว นอกจากทำให้เกิดกลิ่นไม่พึงปรารถนาแล้ว แบคทีเรียยังเป็นอันตรายต่อผิวหนังของมนุษย์ ทำให้เกิดสิว ฝี โรคผิวหนัง และการติดเชื้อที่บาดแผล จึงเป็นที่มาของการคิดค้นนวัตกรรมเพื่อกำจัดแบคทีเรียในเสื้อผ้า การผลิตสิ่งทอดังกล่าวทำได้โดยเคลือบอนุภาคนาโนที่มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียลงบนเส้นใยหรือผ้าผืน อนุภาค           นาโนที่ใช้มักเป็นสารประกอบออกไซด์ของโลหะ เช่น อนุภาคซิลเวอร์นาโน ไททาเนียมไดออกไซด์ ซิงค์ออกไซด์ และแมกนีเซียมออกไซด์  ซึ่งมีขนาดเล็กระดับนาโนเมตรทำให้สามารถแทรกซึมเข้าเส้นใยได้ดี อนุภาคโลหะดังกล่าวจะมีสมบัติในการย่อยสลายเชื้อแบคทีเรีย โดยกลไกการทำงานของสารต้านแบคทีเรียจะเข้าไปทำลายหรือยับยั้งการทำงานของโปรตีนภายในเซลล์แบคทีเรีย ทำลายผนังเซลล์และเยื่อหุ้มเซลล์ ทำให้เซลล์แบคทีเรียตายไปในที่สุด ซึ่งโครงการนี้ได้นำผ้าที่พัฒนาคุณสมบัติแล้วนำมาตัดเย็บเป็นต้นแบบของเครื่องนอน

3.   ผ้าฝ้ายคุณสมบัติสะท้อนน้ำ

สิ่งทอสะท้อนน้ำจัดเป็นสิ่งทอเทคนิคที่มีสมบัติพิเศษเฉพาะทาง คือเป็นสิ่งทอที่มีสมบัติมากกว่าที่มองเห็นได้ด้วยตามากกว่าการสัมผัสหรือความสวยงาม แต่มีสมบัติเฉพาะด้านสามารถป้องกันการซึมเปื้อนของของเหลว ไม่ว่าจะเป็น ชา กาแฟ  น้ำ น้ำมัน ไวน์ และอื่นๆ
การผลิตสิ่งทอสะท้อนน้ำนั้นใช้หลักการนาโนเทคโนโลยีมาเลียนแบบผิววัสดุธรรมชาติที่สามารถสะท้อนน้ำอย่างใบบัว หลักการดังกล่าวคือการเคลือบพื้นผิวสิ่งทอด้วยสารที่ “เกลียดน้ำ”ให้มีลักษณะเป็นปุ่มนูนที่เล็กมากๆระดับนาโนเมตร เมื่อนำสารดังกล่าวมาเคลือบผิวของเส้นใยและนำมาทอเป็นผืนผ้า ผืนผ้าก็จะมีผิวสัมผัสที่สะท้อนน้ำ เมื่อของเหลวตกลงบนพื้นผิวดังกล่าวจะทำให้ของเหลวตกทำมุมกับผิวผ้า มุมดังกล่าวยิ่งมากก็จะเกิดช่องว่างให้อากาศเข้าแทรกมาก จุดสัมผัสของของเหลวกับผิวผ้ายิ่งน้อย ทำให้ของเหลวไม่สามารถเกาะติดผิวผ้าได้ ซึ่งโครงการนี้ได้นำผ้าที่พัฒนาคุณสมบัติแล้วนำมาตัดเย็บเป็นต้นแบบของเครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร

4.   ผ้าฝ้ายหน่วงไฟ

สิ่งทอที่มีสมบัติในการทนต่อการเผาไหม้ และหน่วงชะลอการลุกลามของไฟโดยเมื่อนำแหล่งกำเนิดไฟออกไปการเผาไหม้ก็จะหยุดไปด้วย ซึ่งโครงการนี้ได้นำผ้าที่พัฒนาคุณสมบัติแล้วนำมาตัดเย็บเป็นต้นแบบของโคมไฟ

5.   ผ้าฝ้ายคุณสมบัติสะท้อนน้ำและต้านแบคทีเรีย

เป็นการพัฒนาที่รวม  2  คุณสมบัติสะท้อนน้ำและต้านแบคทีเรียเข้าด้วยกัน  ซึ่งโครงการนี้ได้นำผ้าที่พัฒนาคุณสมบัติแล้วนำมาตัดเย็บเป็นต้นแบบของเครื่องเรือน

6.   ผ้าฝ้ายคุณสมบัติต้านแบคทีเรียและตกแต่งด้วยแคปซูลพิเศษกลิ่นหอม

เป็นการพัฒนาที่รวม 2 คุณสมบัติต้านแบคทีเรียและตกแต่งด้วยแคปซูลพิเศษกลิ่นหอมเข้าด้วยกัน ซึ่งโครงการนี้ได้นำผ้าที่พัฒนาคุณสมบัติแล้วนำมาตัดเย็บเป็นต้นแบบของเครื่องนอน

ส่วนที่ 2 โครงการพัฒนาคุณสมบัติผ้าไหมในกระบวนการย้อมสีธรรมชาติให้สีติดทนและไม่ตก

วัตถุประสงค์หลักในการปรับปรุงผ้าไหมย้อมสีธรรมชาติของกลุ่มสมาชิกศิลปาชีพ บ้านแม่ตุงติง อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่ ให้สีติดเข้มและมีความคงทนของสีต่อการซัก เพื่อเหมาะสมกับการนำไปใช้งานมากขึ้น โดยมีเป้าหมายเพื่อลดปัญหาเรื่องของสีตกในระหว่างการซักหรือสีซีดจางในระหว่างการใช้งาน
การทดลองเริ่มด้วยการสำรวจพื้นที่เป้าหมาย กระบวนการย้อมสีธรรมชาติของกลุ่มสมาชิกอย่างละเอียด วิเคราะห์และสรุปปัญหา  และนำตัวอย่างเส้นด้ายไหมดิบมาทำการวิเคราะห์และทดลองในห้องปฏิบัติการ ทำการขยายผลการทดลองจากห้องปฏิบัติการกลับไปยังพื้นที่เป้าหมาย ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้ คือ กรรมวิธีในการลอกกาวไหมด้วยยางมะละกอ และการย้อมสีเส้นไหมด้วยสีธรรมชาติ


การลอกกาวไหมด้วยยางมะละกอ


การย้อมสีด้วยเพกา (สีเหลืองทอง)

 
การย้อมสีด้วยฝาง (สีแดง)

 
การย้อมสีด้วยครั่ง (สีแดง)


  การย้อมสีด้วยมะพูด (สีเหลือง)


การย้อมสีด้วยผงชา (สีน้ำตาล)

ส่วนที่ 3 โครงการการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อการผลิตผ้าไหมคุณสมบัติพิเศษ

วัตถุประสงค์หลักเพื่อพัฒนาคุณภาพผ้าไหมไทยให้มีคุณสมบัติพิเศษในทางเคมี ทางกายภาพ และเชิงกลโดยจะเน้นคุณสมบัติพิเศษที่เอื้อต่อการดูแลรักษาง่าย (Easy Care) นำมาซึ่งความนุ่มนวลต่อการสัมผัส เนื้อผ้าคืนตัวได้เร็ว ซึ่งหมายถึงการลดความยับระหว่างใช้สอยด้วย
การทดลองเริ่มด้วยการศึกษาผลของกระบวนการผลิตและฟอกย้อมต่อโครงสร้างทางกายภาพและคุณสมบัติเชิงกลของไหม รวมถึงผลของเรซิ่นชนิดต่างๆ ที่มีต่อการสัมผัสและการยับของผ้า จากการทดลองพบว่าสามารถเคลือบเรซิ่นชนิดต่างๆ ลงบนผ้าไหมซึ่งก่อให้เกิดสัมผัสที่แตกต่างทั้งนุ่ม ลื่น มีเนื้อ และลดการยับ เกิดเป็นชิ้นงานต้นแบบทั้งในระดับห้องปฏิบัติการและในระดับโรงงานต้นแบบ ที่พร้อมจะนำไปขยายผลในระดับอุตสาหกรรมต่อไป

 

 

 
หน่วยงานในสังกัดกระทรวง
สำนักงานรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวง กรมวิทยาศาสตร์บริการ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ(องค์การมหาชน) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน) สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน(องค์การมหาชน) สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร(องค์การมหาชน) สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน) สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์(องค์การมหาชน)

กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.)
เป็นหน่วยงานของรัฐที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม สร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไร
หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆ ที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ปัญหาดังกล่าวโดยเร็วที่สุดต่อไป